مقام معظم رهبری:

بانوان باید خوب درس بخوانند. البته هدف نهایى درس‌خواندن بانوان، تنها مجتهد شدن یا فیلسوف شدن نیست، آشنائى با معارف اسلامى و قرآنى است که می تواند براى خود آن ها و براى دیگران مورد استفاده قرار بگیرد.

معاونت آموزش

 

غایتمندی افعال الهی از دیدگاه عدلیه و اشاعره   

عنوان:

 غایتمندی افعال الهی از دیدگاه عدلیه و اشاعره     

نام و نام خانوادگی:

 سبیکا بتول میتانی 

گروه:

فلسفه و کلام

تابعیت:

آمریکا

کد تحصیلی:

51641

محل تحصیل:

مؤسسه آموزش عالی بنت الهدی

رشته:

کلام اسلامی

استاد راهنما:

محمد تقی سهرابی فر    

استاد مشاور:

عدم نیاز به استاد مشاور

تاریخ دفاع:

1393/5/20

تعداد صفحات:

232

تعداد منابع:

180

کلید واژه های پایان نامه :

 افعال الهی، عدلیه، اشاعره، شرور، نظام احسن، غایت‌مندی.

چکیده پایان نامه:

غایت‌‌مند به کسی می‌گویند که صاحب غایت است، یعنی صاحب غرض و هدف باشد. غایت‌مندی افعال الهی، یعنی صاحب غایت و غرض بودن افعال الهی. غایت‌مندی افعال الهی یکی از شاخه‌های معنای اخص حکمت است و در بحث صفات الهی قرار می‌گیرد.


موضوعی که در این پایان مطرح می‌شود این است که آیا خداوند برای فعل خودش غایت و هدفی دارد؟ در پاسخ به این سؤال دو دیدگاه کلی وجود دارد، نظریه اشاعره و نظریه مکتب عدلیه که معتزله و شیعه را شامل می‌شود. بین شیعیان هم متکلمان و حکما درباره این موضوع اختلاف‌نظر دارند.


اشاعره معتقد هستند که افعال خداوند غایت‌‌مند نیست، زیرا اگر خداوند فعلی را برای غرضی انجام بدهد، این نشانه‌ای از نقص در وجود او خواهد بود. آن‌ها تصور کرده‌اند که اگر فعل خداوند دارای غایت باشد آن غایت خداوند را مجبور به آن کار می‌کند. به عقیده آن‌ها نباید یک مفهوم خارجی کار خداوند را جهت دهد، بلکه ملاک خودکار خداوند است و هر کاری که او انجام دهد غایت‌‌مند و حسن است؛ اما عدلیه معتقدند که افعال خداوند باید غایت‌‌مند باشد، چون اگر چنین نباشد افعال او باطل و بیهوده خواهد بود و خداوند صریحاً در قرآن بیان کرده که کار عبث انجام نمی‌دهد.


متکلمین عدلیه قائل به غایت‌مندی افعال الهی‌اند و غایت افعال الهی را به فعل و نه فاعل برمی‌گردانند؛ اما حکما بر این نظر اشکال می‌گیرند و می‌گویند که این سخن هم یک‌گونه نقص برای خداوند است، زیرا انجام دادن و نفع رساندن خداوند به آن فعل بهتر از انجام ندادن و نفع نرساندن بوده است؛ بنابراین، حکما غایت افعال خداوند را به را به فاعل برمی‌گردانند و غایت فاعل و غایت فعل را یکی می‌دانند. البته با قید و توضیح این‌که منفعت این غایت‌مندی به فاعل بر‌نمی‌گردد. در این پایان‌نامه نظر حکما ترجیح داده‌شده با توضیحاتی که در جای خودش گفته‌شده است.


 بعدازاینکه غایت‌‌مند بودن افعال الهی ثابت شد یکی از بارزترین شبهات که شاید ذهن کسی را مشغول کند این است که اگر فعل خداوند غایت‌‌مند است، چرا در نظام هستی چیزهایی مثل شرور وجود دارد؟ آیا این افعال با غایت هستند و اگر دارند غایتشان چیست؟ در فصل سوم به این بحث پرداخته می‌شود که هیچ‌گونه تعارضی میان غایت‌مندی افعال الهی و نظام احسن و شرور طبیعی و اخلاقی وجود ندارد